جلسه 3 حسابداري فعالیت هاي کشاورزي

مقدمه:

این بخش آموزشی به بررسی اصول و رویه‌های حسابداری مربوط به فعالیت‌های کشاورزی می‌پردازد. هدف، آشنایی دانشجویان حسابداری با ماهیت منحصربه‌فرد تولیدات کشاورزی، چالش‌های اندازه‌گیری و گزارشگری آن‌ها، و استانداردهای حسابداری مرتبط است.

فصل ۱: ماهیت فعالیت‌های کشاورزی و محصولات

• ۱.۱. تعریف فعالیت کشاورزی:


• طبق استانداردهای حسابداری، فعالیت کشاورزی به معنای مدیریت دارایی‌های زیستی توسط واحد تجاری در فرآیند تبدیل (رشد، باروری، یا تولید محصولات کشاورزی) یا برداشت از دارایی‌های زیستی به منظور فروش یا تبدیل به محصولات دیگر است.


• ۱.2. دارایی‌های زیستی (Biological Assets):


• دارایی‌های زیستی، موجودات زنده (گیاهی یا حیوانی) هستند که واحد تجاری مالک آن است.


• مثال‌ها: دام‌ها (گاو، گوسفند، مرغ)، درختان میوه، مزارع غلات، مزارع نیشکر، گیاهان زینتی.


• ۱.3. محصولات کشاورزی (Agricultural Produce):


• محصولات برداشت شده از دارایی‌های زیستی واحد تجاری.


• مثال‌ها: گوشت (از دام)، شیر، پشم، میوه‌ها، سبزیجات، غلات، برگ چای.


• ۱.4. چالش‌های حسابداری در کشاورزی:


• عدم قطعیت: ریسک‌های مرتبط با رشد، بیماری، تلفات، و شرایط آب و هوایی.


• تغییرات دوره‌ای: تغییرات در کمیت و کیفیت دارایی‌های زیستی و محصولات.


• ارزش‌گذاری: تعیین ارزش منصفانه دارایی‌های زیستی و محصولات کشاورزی.


• طول دوره تولید: برخی محصولات دوره تولید طولانی دارند (مانند باغات میوه).

فصل ۲: شناسایی و اندازه‌گیری در فعالیت‌های کشاورزی

• ۲.۱. شناسایی اولیه دارایی‌های زیستی و محصولات:


• دارایی‌های زیستی در زمان شناسایی اولیه به ارزش منصفانه (Fair Value) پس از کسر هزینه‌های فروش اندازه‌گیری می‌شوند.


• محصولات کشاورزی در زمان برداشت به ارزش منصفانه (Fair Value) پس از کسر هزینه‌های فروش اندازه‌گیری می‌شوند.


• ۲.2. اندازه‌گیری بعدی دارایی‌های زیستی:


• پس از شناسایی اولیه، دارایی‌های زیستی با ارزش منصفانه (پس از کسر هزینه‌های فروش) اندازه‌گیری می‌شوند.


• هرگونه سود یا زیان ناشی از تغییر در ارزش منصفانه پس از کسر هزینه‌های فروش، در سود یا زیان دوره شناسایی می‌شود.


• ۲.3. اندازه‌گیری محصولات کشاورزی:


• در زمان برداشت، محصولات کشاورزی به ارزش منصفانه پس از کسر هزینه‌های فروش اندازه‌گیری می‌شوند.


• این محصولات سپس به عنوان موجودی کالا طبقه‌بندی شده و با هزینه یا ارزش منصفانه (هر کدام که مناسب‌تر باشد) طبق استانداردهای موجودی کالا اندازه‌گیری می‌شوند.


• ۲.4. تشخیص سود و زیان:


• سود یا زیان ناشی از شناسایی اولیه دارایی‌های زیستی و محصولات در ارزش منصفانه (پس از کسر هزینه‌های فروش).


• سود یا زیان ناشی از تغییر در ارزش منصفانه دارایی‌های زیستی در طول دوره.


• سود یا زیان حاصل از فروش دارایی‌های زیستی یا محصولات کشاورزی.

فصل ۳: گزارشگری مالی فعالیت‌های کشاورزی

• ۳.۱. صورت‌های مالی:


• ترازنامه: افشای دارایی‌های زیستی (طبقه‌بندی شده به دارایی‌های زیستی مولد و دارایی‌های زیستی غیرمولد)، محصولات کشاورزی، و سایر دارایی‌ها و بدهی‌های مرتبط.


• صورت سود و زیان: افشای سود یا زیان ناشی از تغییر در ارزش منصفانه دارایی‌های زیستی، سود یا زیان حاصل از فروش دارایی‌های زیستی و محصولات، و سایر درآمدهای عملیاتی.


• ۳.2. افشاهای الزامی:


• شرحی از فعالیت‌های کشاورزی واحد تجاری.


• ارزش منصفانه پس از کسر هزینه‌های فروش دارایی‌های زیستی در پایان دوره.


• مبلغ سود یا زیان شناسایی شده در دوره جاری ناشی از تغییر در ارزش منصفانه دارایی‌های زیستی و محصولات.


• مبانی مورد استفاده برای تعیین ارزش منصفانه.


• نام و شرح اقلام کلیدی دارایی‌های زیستی.


• جزئیات مربوط به قراردادهای حمایتی یا تضمینی.

تمرین‌های پایان فصل:

1. یک شرکت پرورش دام، تعداد ۱۰۰ رأس گوسفند مولد دارد. در پایان سال مالی، ارزش منصفانه این گوسفندان (پس از کسر هزینه‌های فروش احتمالی) ۱ میلیارد ریال برآورد شده است. در ابتدای سال، ارزش منصفانه این دام‌ها ۷۰۰ میلیون ریال بوده است. نحوه ثبت حسابداری این تغییر و گزارشگری آن در صورت‌های مالی چگونه است؟


2. یک باغ سیب، ۱۰ تن سیب برداشت کرده است. ارزش منصفانه سیب‌های برداشت شده در زمان برداشت (پس از کسر هزینه‌های فروش) ۵۰ میلیون ریال برآورد شده است. این سیب‌ها هنوز به فروش نرفته‌اند. چگونه باید این دارایی در صورت‌های مالی گزارش شود؟


3. چه اطلاعاتی باید توسط واحدهای تجاری فعال در زمینه کشاورزی در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا شود؟

خلاصه نکات کلیدی:

• حسابداری فعالیت‌های کشاورزی بر اندازه‌گیری و گزارشگری دارایی‌های زیستی و محصولات کشاورزی تمرکز دارد.


• دارایی‌های زیستی و محصولات کشاورزی در زمان شناسایی اولیه و در اندازه‌گیری‌های بعدی (برای دارایی‌های زیستی) به ارزش منصفانه پس از کسر هزینه‌های فروش اندازه‌گیری می‌شوند.


• تغییرات در ارزش منصفانه دارایی‌های زیستی، سود یا زیان دوره را تحت تأثیر قرار می‌دهد.


• گزارشگری دقیق و افشای اطلاعات مرتبط با دارایی‌های زیستی، محصولات، و تغییرات ارزش منصفانه برای شفافیت صورت‌های مالی ضروری است.