جلسه سوم: ساختار فضایی روستا (کالبدی، کارکردی، اجتماعی)- به همراه تکلیف
جزوه هفته سوم: ساختار فضایی و کالبدی روستا
1️⃣ هدف درس هفته سوم
آشنایی با سازمان فضایی و کالبدی روستا.
شناخت فضاهای مسکونی، عمومی و ارتباطات بین آنها.
توانایی ترسیم و تحلیل نقشه روستا.
2️⃣ ساختار فضایی روستا
روستاها بر اساس نقش اقتصادی، اجتماعی و محیط طبیعی شکل میگیرند:
الف) فضاهای مسکونی
خانهها غالباً به صورت خانوادگی یا چندخانواری سازماندهی میشوند.
فرم خانهها با اقلیم و مصالح بومی هماهنگ است.
مثال: خانههای حیاطدار در شمال ایران، خانههای خشتی در مناطق کویری.
ب) فضاهای عمومی
میدان، مسجد، آبانبار، قهوهخانه و بازارچههای کوچک.
این فضاها مرکز تجمع و تعامل اجتماعی هستند.
ج) ارتباطات و معابر
کوچهها و مسیرها بسته به نوع الگوی استقرار روستا طراحی میشوند.
مسیرهای دسترسی به زمینهای کشاورزی و منابع آب اهمیت بالایی دارند.
3️⃣ الگوهای استقرار خانهها
متمرکز: خانهها نزدیک به هم → امنیت و استفاده بهینه از منابع.
خطی: امتداد روستا در مسیر رودخانه یا جاده.
پراکنده: خانهها پراکنده در زمینهای کشاورزی یا مناطق کوهستانی.
4️⃣ تحلیل کالبدی
بررسی جهتگیری خانهها نسبت به باد و تابش آفتاب.
استفاده از مصالح و تکنیکهای بومی برای بهینهسازی اقلیمی.
نحوه چیدمان فضاهای عمومی و خصوصی.
5️⃣ تمرین عملی
انتخاب یک روستای نزدیک محل زندگی.
تهیه نقشه ساده با نشان دادن:
خانهها و فضاهای عمومی
مسیرهای دسترسی و معابر
جهتگیری بناها نسبت به محیط
تحلیل الگوی استقرار: متمرکز، خطی یا پراکنده.
6️⃣ جمعبندی
شناخت ساختار فضایی و کالبدی، پایه تحلیل دقیقتر روستا است.
الگوی استقرار و سازمان فضایی، ارتباط مستقیم با فرهنگ، اقلیم و فعالیت اقتصادی دارد.
