جلسه اول

۱. نیاز به زبان‌های برنامه‌سازی

• کامپیوتر تنها زبان ماشین (۰ و ۱) را می‌فهمد.


• انسان‌ها برای بیان مسائل پیچیده، نیاز به عبارت‌سازی سطح بالا دارند.


• زبان‌های برنامه‌سازی پلی هستند بین تفکر انسان و اجرای دقیق کامپیوتر.

۲. تعریف زبان برنامه‌سازی

• یک سیستم نمادی و رسمی برای بیان الگوریتم‌ها و کنترل رفتار ماشین.


• شامل مجموعه‌ای از قواعد نحوی (Syntax) و قواعد معنایی (Semantics).


• هدف: نوشتن برنامه‌های قابل‌اجرا، قابل‌فهم، قابل نگه‌داری و قابل‌انتقال.

۳. تاریخچهٔ زبان‌های برنامه‌سازی (مروری کوتاه)

• دهه ۱۹۴۰–۵۰:
  
  
  
  • زبان ماشین و اسمبلی.
  
  
  • اولین تلاش‌ها برای ایجاد زبان‌های سطح بالاتر (Fortran).
  
  
  
  


• دهه ۱۹۶۰:
  
  
  
  • شکل‌گیری الگوهای مهم: ALGOL، LISP، COBOL.
  
  
  • آغاز برنامه‌نویسی ساخت‌یافته.
  
  
  
  


• دهه ۱۹۷۰:
  
  
  
  • C، Pascal، Prolog.
  
  
  • توسعه روش‌های شیءگرایی اولیه (Smalltalk).
  
  
  
  


• دهه ۱۹۸۰–۹۰:
  
  
  
  • گسترش شیءگرایی (C++, Java).
  
  
  • ظهور اسکریپت‌ها (Python، JavaScript).
  
  
  
  


• دهه ۲۰۰۰ به بعد:
  
  
  
  • زبان‌های چندپارادایمی (Scala، Rust، Kotlin).
  
  
  • توجه به ایمنی حافظه، ساده‌خوانی و کارایی.
  
  
  
  

۴. نقش زبان‌های برنامه‌سازی

• ابزار مدل‌سازی: بیان مسائل انتزاعی با ساختار روشن.


• ابزار کنترل کامپیوتر: مدیریت حافظه، اجرای پردازش، I/O.


• ابزار ارتباطی: انتقال ایده میان برنامه‌نویسان.


• بستر یادگیری تفکر منطقی و الگوریتمیک.

۵. چرا زبان‌های مختلف وجود دارد؟

• نیازها و حوزه‌ها متفاوت‌اند: سیستم‌عامل، وب، داده، هوش مصنوعی و…


• تفاوت در سرعت، امنیت، سادگی، سطح انتزاع، ابزارها.


• برخی زبان‌ها برای اهداف آموزشی، برخی صنعتی، برخی تحقیقاتی طراحی شده‌اند.

۶. پارادایم‌ها (نگاه کوتاه – مقدمهٔ جلسات بعد)

• Imperative: دستور پشت دستور (C، Python در حالت پایه).


• Object-Oriented: مدل‌سازی اشیاء دنیای واقعی (Java، C++).


• Functional: تأکید بر توابع و پرهیز از حالت (Haskell، Lisp).


• Logical: بر اساس قوانین منطقی (Prolog).


• زبان‌های مدرن معمولاً چندپارادایمی هستند.