جلسه 3

جلسه ۳: کنترل کیفیت، نگهداری، تعمیرات، مقررات و نکات پیشرفته سازه‌های فولادی (نسخه تفصیلی)

• محتوای جلسه:
• کنترل کیفی جامع در اجرای سازه‌های فولادی:
• کنترل ابعادی و هندسی:
• کنترل تراز و شاقولی ستون‌ها پس از نصب اولیه و نهایی.
• کنترل خط تراز تیرها و اتصالات.
• کنترل امتداد و راستای خطی سازه.
• استفاده از شاقول‌های لیزری، ترازهای بنایی و تجهیزات دقیق نقشه‌برداری.
• بازرسی اتصالات:
• پیچی:
• کنترل نوع پیچ، مهره و واشر مطابق با نقشه‌ها.
• کنترل تعداد پیچ‌ها در هر اتصال.
• کنترل گشتاور آچارکشی (با آچار ترک‌متر یا روش‌های دیگر) برای هر پیچ.
• علامت‌گذاری پیچ‌های سفت شده.
• جوشی:
• بازرسی چشمی (عدم وجود ترک، سوختگی، پاشش اضافی، تخلخل سطحی).
• کنترل ابعاد و شکل صحیح جوش (اندازه گرده جوش).
• بازرسی جوش پس از اجرای پوشش محافظ (در صورت لزوم).
• اجرای تست‌های غیرمخرب (NDT):
• تست اولتراسونیک (UT): تشخیص عیوب داخلی جوش (ترک، تخلخل، سرباره).
• تست ذرات مغناطیسی (MT): تشخیص عیوب سطحی و نزدیک به سطح در مواد فرو مغناطیس.
• تست مایعات نافذ (PT): تشخیص عیوب سطحی در انواع فلزات.
• تست پرتونگاری (RT): (کاربرد کمتر در محل پروژه) تشخیص عیوب داخلی.
• کنترل پوشش‌های محافظ:
• کنترل ضخامت پوشش (با دستگاه ضخامت‌سنج).
• بازرسی چشمی برای اطمینان از پوشش یکنواخت و عدم وجود حفره یا آسیب.
• کنترل چسبندگی پوشش (در صورت لزوم با تست‌های خراش یا چسبندگی).
• مستندسازی کنترل کیفی: اهمیت چک‌لیست‌های کنترل، گزارش‌های بازرسی، ثبت نتایج تست‌ها و صورتجلسات.
• پوشش‌های محافظ و حفاظت در برابر خوردگی (با جزئیات فنی):
• اهمیت حفاظت: تشریح فرآیند خوردگی فولاد در محیط‌های مختلف (رطوبت، املاح، آلودگی هوا).
• انواع پوشش‌ها:
• رنگ‌های صنعتی: اپوکسی، پلی‌اورتان، آلکید؛ معرفی لایه‌ها (آستری، میانی، رویه).
• گالوانیزه گرم (Hot-dip Galvanizing): فرآیند، مزایا (پوشش کامل، خودترمیمی جزئی)، معایب (دقت در ابعاد، احتمال تاب برداشتن قطعات نازک).
• پوشش‌های خاص: (مانند فایرپروفینگ برای مقاومت در برابر آتش، پوشش‌های مقاوم در برابر مواد شیمیایی).
• آماده‌سازی سطح قبل از پوشش: سندبلاست (SA 2.5)، شات بلاست، تمیزکاری شیمیایی؛ اهمیت آماده‌سازی صحیح.
• نگهداری و تعمیرات سازه‌های فولادی:
• برنامه‌های بازرسی دوره‌ای: (سالانه، پنج‌ساله) بر اساس شدت خوردگی محیطی و اهمیت سازه.
• علائم هشدار دهنده: خوردگی شدید، تغییر رنگ، پوسته شدن رنگ، تاب برداشتن اعضا، شل شدن پیچ‌ها، ترک در جوش‌ها.
• روش‌های تعمیر:
• تعویض پیچ‌های آسیب‌دیده.
• پاکسازی خوردگی و اعمال مجدد پوشش محافظ.
• تعمیر جوش‌های ترک‌خورده (برش، جوشکاری مجدد).
• تقویت اعضای ضعیف شده (افزودن نبشی، ورق، قوطی).
• مقررات ملی ساختمان - مبحث دهم (با تاکید بر الزامات اجرایی):
• دسته‌بندی سازه‌های فولادی بر اساس اهمیت و کاربرد.
• الزامات مربوط به کنترل کیفی مصالح و فرآیند تولید قطعات.
• ضوابط مربوط به جوشکاری و پیچ‌بندی.
• حداقل ضخامت پوشش‌های محافظ بر اساس شرایط محیطی.
• الزامات مربوط به بازرسی و کنترل حین اجرا.
• نکات اجرایی پیشرفته:
• اجرای سازه‌های فولادی در مناطق زلزله‌خیز: اهمیت سیستم‌های مهاربندی، اتصالات انعطاف‌پذیر، تحلیل لرزه‌ای.
• مقاوم‌سازی سازه‌های موجود: روش‌های تقویت ستون‌ها، تیرها و اتصالات.
• مدیریت کارگاه: برنامه‌ریزی روزانه، هماهنگی تیم‌ها، تأمین مصالح و تجهیزات.
• مثال آموزشی: تشریح فرآیند کامل بازرسی و تست یک اتصال جوشی مهم در یک سازه صنعتی.
• نکات کلیدی:
• کیفیت نهایی سازه فولادی تابعی مستقیم از کیفیت کنترل در تمام مراحل اجراست.
• حفاظت در برابر خوردگی یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای حفظ سازه است.
• آشنایی و اجرای دقیق الزامات مبحث دهم، ضمانت‌کننده ایمنی سازه است.
• 
  
• تمرین:
• فهرستی از مهم‌ترین تست‌های غیرمخرب (NDT) برای جوش‌های سازه‌ای تهیه و کاربرد هرکدام را شرح دهید.
• مراحل اصلی تعمیر یک تیر فولادی که دچار خوردگی شدید شده است را توضیح دهید.