جلسه 8
فصل: تغییرات سرمایه
(با تأکید بر تبدیل شرکتهای تضامنی به سهامی، شبهتجدید سازمان، تجدید ارزیابی داراییها و تعدیلات سرمایه)
۱. تغییرات سرمایه در شرکتها
تیتر
ماهیت و دلایل تغییر در سرمایه یک واحد تجاری
محتوا
سرمایه شرکت ممکن است به دلایل زیر تغییر کند:
- ورود یا خروج سرمایهگذار
- تبدیل نوع شرکت
- زیانهای انباشته
- تجدید ارزیابی داراییها
- اصلاح ساختار مالی و افزایش کفایت سرمایه
در حسابداری میانه، مهمترین مباحث مرتبط با تغییرات سرمایه شامل:
۱. تبدیل شرکت تضامنی به شرکت سهامی
۲. شبهتجدید سازمان (Quasi-reorganization)
۳. تجدید ارزیابی داراییها و تعدیلات سرمایه
۲. تبدیل شرکت تضامنی به شرکت سهامی
تیتر
مفهوم و آثار حسابداری تبدیل شرکت تضامنی
محتوا
تبدیل شرکت تضامنی به شرکت سهامی زمانی انجام میشود که شرکت بخواهد:
- جذب سرمایهگذاران جدید
- افزایش اعتبار و توسعه فعالیت
- کاهش ریسک مسئولیت نامحدود شرکا
مراحل حسابداری تبدیل
۱. بستن حسابهای سرمایه شرکای شرکت تضامنی
۲. تعیین حقوق صاحبان سرمایه پس از تبدیل
- ارزیابی مجدد سهم هر شریک
۴. صدور سهام به جای سرمایه شرکا
مثال ۲
شرکت تضامنی «امین و شرکا» دارای اطلاعات زیر است:
- سرمایه شریک الف: ۴۰۰ میلیون
- سرمایه شریک ب: ۳۰۰ میلیون
- موجودی سود و زیان انباشته: ۱۰۰ میلیون
- قرار است شرکت به سهامی خاص تبدیل شود و سهام عادی به نسبت سرمایه شرکا صادر گردد.
حقوق صاحبان سرمایه قبل از تبدیل:
۴۰۰ + ۳۰۰ + ۱۰۰ = ۸۰۰ میلیون
پس از تبدیل، شرکت ۸۰۰ میلیون سرمایه را به سهام عادی تبدیل میکند. سهام شرکا:
- شریک الف: ۴۰۰/۸۰۰ = ۵۰٪
- شریک ب: ۳۰۰/۸۰۰ = ۳۷.۵٪
- سود انباشته: ۱۲.۵٪
ثبت تبدیل:
سرمایه شرکا → سهام عادی (بدون اثر بر جمع حقوق صاحبان سرمایه)
۳. شبهتجدید سازمان در شرکتهای سهامی
تیتر
بازسازی ساختار مالی بدون انحلال شرکت
محتوا
شبهتجدید سازمان راهکاری حسابداری برای زمانی است که شرکت دارای زیان انباشته سنگین است و میخواهد وضعیت مالی خود را بهبود دهد.
ویژگیها:
- تنها یکبار در عمر شرکت مجاز است.
- نیازمند تصویب مجمع عمومی و موافقت مراجع قانونی.
- هدف: حذف زیان انباشته و ارائه صورتهای مالی با وضعیت مطلوبتر.
روشهای انجام شبهتجدید سازمان
- کاهش سرمایه اسمی برای پوشش زیان انباشته
- تجدید ارزیابی داراییها و انتقال مازاد به حساب تعدیلات سرمایه
- تغییر طبقهبندی حقوق صاحبان سرمایه
مثال ۳
شرکت «سپاس» دارای زیان انباشته ۱۲۰۰ میلیون ریال و سرمایه ثبتشده ۱۵۰۰ میلیون ریال است. شرکت تصمیم میگیرد از طریق شبهتجدید سازمان ۱۲۰۰ میلیون زیان انباشته را حذف کند.
راهکار:
کاهش سرمایه از ۱۵۰۰ به ۳۰۰ میلیون
ثبت:
سرمایه ۱۲۰۰
زیان انباشته ۱۲۰۰
پس از ثبت، زیان انباشته صفر میشود.
۴. تجدید ارزیابی داراییها و تعدیلات سرمایه
تیتر
بازنگری ارزش داراییهای ثابت و اثر آن بر سرمایه
محتوا
تجدید ارزیابی داراییها یعنی تعیین ارزش روز داراییهای ثابت مشهود.
اهداف:
- اصلاح ارزش دفتری داراییها
- افزایش توان دریافت تسهیلات
- بهبود نسبتهای مالی
اثر حسابداری:
افزایش ارزش دارایی ⇒ ثبت “مازاد تجدید ارزیابی” در حقوق صاحبان سرمایه
مازاد تجدید ارزیابی قابل تقسیم بین سهامداران نیست، مگر در قالب افزایش سرمایه.
ثبت حسابداری تجدید ارزیابی
دارایى ثابت
بدهکار
مازاد تجدید ارزیابی
بستانکار
مثال ۴
ارزش دفتری زمین شرکت: ۲ میلیارد
کارشناس رسمی ارزش روز را ۵ میلیارد تعیین کرده است.
افزایش ارزش = ۳ میلیارد
ثبت:
زمین ۳۰۰۰
مازاد تجدید ارزیابی ۳۰۰0
تعدیلات سرمایه
شرکت میتواند از محل مازاد تجدید ارزیابی افزایش سرمایه دهد.
ثبت افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی:
مازاد تجدید ارزیابی
بدهکار
سرمایه
بستانکار
تمرینهای پایان فصل
تمرین ۱
شرکت تضامنی «یاسین و همکاران» قرار است به سهامی خاص تبدیل شود. اطلاعات:
- سرمایه شریک الف: ۶۰۰ میلیون
- سرمایه شریک ب: ۴۰۰ میلیون
- سود انباشته: ۲۰۰ میلیون
الف) حقوق صاحبان سرمایه پس از تبدیل را تعیین کنید.
ب) نسبت سهام هر شریک را محاسبه کنید.
ج) ثبت حسابداری تبدیل را ارائه دهید.
تمرین ۲
شرکت «پارسپترو» دارای اطلاعات زیر است:
- سرمایه ثبت شده: ۲ میلیارد
- زیان انباشته: ۱٫۵ میلیارد
شرکت قصد دارد با اجرای شبهتجدید سازمان زیان انباشته را حذف کند.
الف) روش مناسب را تعیین کنید.
ب) ثبت حسابداری را ارائه دهید.
تمرین ۳
شرکت «آریاسازه» زمین خود را با ارزش دفتری ۴۰۰ میلیون و ارزش روز ۱٫۵ میلیارد در اختیار دارد.
الف) مازاد تجدید ارزیابی را محاسبه کنید.
ب) ثبت تجدید ارزیابی را ارائه دهید.
ج) اگر شرکت بخواهد از محل مازاد، سرمایه را ۶۰۰ میلیون افزایش دهد، ثبت آن چیست؟
تمرین ۴
در هر مورد تعیین کنید دارایی افزایش مییابد، سرمایه تغییر میکند یا زیان انباشته تعدیل میشود:
۱) کاهش سرمایه برای پوشش زیان انباشته
۲) تجدید ارزیابی ماشینآلات
۳) تبدیل شرکت تضامنی به سهامی
۴) افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی
نکات کلیدی
- تبدیل شرکت تضامنی به سهامی نیازمند تبدیل سرمایه شرکا به سهام است و جمع حقوق صاحبان سرمایه تغییر نمیکند.
- شبهتجدید سازمان برای حذف زیان انباشته و بازسازی ساختار مالی استفاده میشود.
- تجدید ارزیابی داراییها باعث اصلاح ارزش داراییها و ایجاد مازاد تجدید ارزیابی در حقوق صاحبان سرمایه میشود.
- افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی به معنای انتقال مازاد تجدید ارزیابی به حساب سرمایه است.
- تمامی عملیات منجر به تغییر سرمایه باید با مجوز قانونی انجام شود.
